Ethereum to zdecentralizowana platforma blockchain o otwartym kodzie źródłowym, zaprojektowana do obsługi programowalnych aplikacji w łańcuchu. Jej natywnym aktywem jest ether (ETH), który służy do opłacania opłat transakcyjnych (gas) oraz, w ramach proof of stake, do zabezpieczania sieci poprzez staking.
Pod koniec 2013 roku Vitalik Buterin opracował whitepaper Ethereum, przedstawiając blockchain, który miał być bardziej elastyczny dla programistów niż wcześniejsze systemy. Po zaangażowaniu się w Bitcoin Buterin pisał obszernie o decentralizacji i współtworzył Bitcoin Magazine. Z czasem doszedł do wniosku, że możliwości skryptowe Bitcoina są zbyt ograniczone dla wielu typów aplikacji. Ethereum zostało stworzone, aby zapewnić platformę o bardziej ogólnym przeznaczeniu, na której programiści mogliby budować szerszy zakres projektów przy użyciu bardziej ekspresyjnego środowiska programistycznego.
W lipcu 2014 roku Ethereum przeprowadziło crowdsale, w ramach którego zebrano około 31 000 BTC. W lipcu 2015 roku uruchomiono mainnet Ethereum, począwszy od wydania „Frontier”. Współzałożyciel Gavin Wood spopularyzował ideę Ethereum jako „światowego komputera”, kładąc nacisk na decentralizację, programowalność i ekosystem zorientowany na aplikacje. Z biegiem lat obszary takie jak DeFi, NFT, GameFi i aktywa świata rzeczywistego (RWA) rozwinęły się w ekosystemie Ethereum.

1. Ethereum i inteligentne kontrakty
Jeśli Ethereum jest opisywane jako „światowy komputer”, to musi być programowalne. To jest kluczowa różnica między Ethereum a Bitcoinem. Przełomem Ethereum było wprowadzenie inteligentnych kontraktów, kodu, który może być wykonywany w łańcuchu i zarządzać złożonymi regułami oraz zmianami stanu wykraczającymi poza proste transfery sald.
EVM i wykonywanie on-chain
Inteligentne kontrakty działają na maszynie wirtualnej Ethereum (EVM). EVM można postrzegać jako rozproszone środowisko uruchomieniowe, w którym każdy węzeł wykonuje ten sam kod bajtowy kontraktu według tych samych zasad. Deweloperzy zazwyczaj piszą kontrakty w językach takich jak Solidity lub Vyper, kompilują je do kodu bajtowego, a następnie wdrażają na Ethereum, gdzie mogą być wykonywane w deterministyczny sposób w całej sieci.
Ten model, w którym wszyscy uruchamiają ten sam kod, umożliwia Ethereum obsługę aplikacji bez polegania na centralnym operatorze.
Model konta: konta EOA a konta kontraktowe
Ethereum ma dwa główne typy kont:
- EOA (konto zewnętrzne): standardowe konto portfela kontrolowane kluczem prywatnym. Konta EOA mogą inicjować transakcje.
- Konto kontraktowe: kontrolowane kodem inteligentnego kontraktu. Konta kontraktowe nie mogą samodzielnie inicjować transakcji, ale mogą odpowiadać na wywołania i wykonywać logikę po wyzwoleniu.
- Taka struktura pozwala użytkownikom końcowym na interakcje za pośrednictwem kont EOA, podczas gdy kontrakty obsługują automatyzację, reguły i kompozycyjność.
ERC-20 i standaryzacja tokenów
Inteligentne kontrakty sprawiają również, że aktywa stają się programowalne. Jednym z ważniejszych kamieni milowych był standard tokenów ERC-20, który zdefiniował wspólny interfejs dla tokenów, dzięki czemu mogą być one łatwiej rozpoznawane i integrowane w portfelach, na giełdach i w protokołach DeFi.
Wiele powszechnie używanych tokenów opartych na Ethereum, takich jak USDC, LINK i UNI, jest zgodnych ze standardem ERC-20. Ta standaryzacja pomogła przyspieszyć interoperacyjność i kompozycyjność w całym ekosystemie.

2. Ethereum Proof of Stake (PoS)
Ethereum obecnie wykorzystuje proof of stake (PoS) jako swój mechanizm konsensusu. W przeciwieństwie do proof of work (PoW), gdzie górnicy konkurują za pomocą mocy obliczeniowej, PoS opiera się na walidatorach, którzy stakują ETH, aby uczestniczyć w produkcji i walidacji bloków.
Walidatorzy i staking
W modelu PoS walidatorzy pomagają zabezpieczać sieć, proponując bloki i poświadczając je. Powszechnym punktem odniesienia jest to, że uruchomienie pełnego walidatora wymaga postawienia 32 ETH. Staking tworzy ekonomiczną zachętę do przestrzegania zasad, ponieważ walidatorzy mogą zostać ukarani za szkodliwe zachowanie.
ETH pełni również wiele ról w konstrukcji Ethereum:
- Gas: ETH służy do opłacania transakcji i wykonywania inteligentnych kontraktów.
- Bezpieczeństwo: ETH jest stakowane w celu zabezpieczenia sieci, a walidatorzy otrzymują zachęty.
- PoS jest również znacznie bardziej energooszczędny niż PoW, co jest jednym z powodów, dla których Ethereum odeszło od kopania.
Od PoW do PoS: Łańcuch Beacon i The Merge
Ethereum rozpoczął działanie w oparciu o PoW, ale przejście na PoS było częścią długoterminowej mapy drogowej. Łańcuch Beacon został uruchomiony w grudniu 2020 roku, aby wprowadzić PoS do architektury Ethereum.
We wrześniu 2022 r. The Merge połączył warstwę wykonawczą Ethereum z warstwą konsensusu PoS, kończąc przejście z PoW na PoS.
EIP-1559 i spalanie ETH
Mechanika opłat w Ethereum zmieniła się znacząco wraz z EIP-1559, który wprowadził opłatę bazową podlegającą spaleniu. W rezultacie w okresach wysokiej aktywności sieci ilość spalanego ETH może być na tyle duża, że emisja netto staje się ujemna przez pewien czas. To istotna różnica w porównaniu z modelem stałego limitu podaży Bitcoina.

3. Ekosystem Ethereum
Ekosystem Ethereum ewoluował dzięki licznym aktualizacjom protokołu, które poprawiły wydajność, bezpieczeństwo i doświadczenia deweloperów. Kilka dużych fal adopcji pomogło ukształtować sposób, w jaki sieć jest dziś wykorzystywana.
DeFi Summer i późniejszy rozwój
W 2020 roku „DeFi Summer” stało się momentem przełomowym dla Ethereum, a główne protokoły, takie jak Uniswap, Aave, MakerDAO i Compound, przyciągnęły znaczną aktywność i płynność. W 2021 roku NFT i GameFi stały się ważnymi tematami, a projekty takie jak Axie Infinity spopularyzowały wczesne narracje play-to-earn na niektórych rynkach.
Skalowanie: warstwa 2
Wraz ze wzrostem popytu skalowalność stała się kluczowym zagadnieniem. Strategia skalowania Ethereum w coraz większym stopniu opiera się na sieciach warstwy 2, zwłaszcza na pakietach rollup, których celem jest obniżenie opłat i zwiększenie przepustowości przy jednoczesnym ostatecznym rozliczaniu transakcji z powrotem na Ethereum. Do znanych ekosystemów warstwy 2 należą Arbitrum, Base i Starknet.

4. Fundacja Ethereum
Przez lata Fundacja Ethereum (EF) odgrywała ważną rolę w finansowaniu badań, wspieraniu rozwoju ekosystemu i pomocy w organizacji długoterminowych planów rozwoju protokołu. Zarządzanie Ethereum nadal opiera się w dużej mierze na społeczności poprzez proces Ethereum Improvement Proposal (EIP), implementacje klientów i koordynację społeczności, ale EF historycznie miała duży wpływ na zarządzanie, granty i kierunek badań.
Na wczesnym etapie wiele dużych projektów w ekosystemie Ethereum otrzymywało różne formy finansowania, wsparcia merytorycznego lub pomocy społeczności, które pomogły im się rozwijać. Choć EF bywała też krytykowana, pozostaje ważną instytucją w technicznym i ekosystemowym krajobrazie Ethereum.
5.Jak zdobyć ETH
W erze PoS nowa emisja ETH trafia przede wszystkim do walidatorów (stakerów), którzy uczestniczą w konsensusie. Dla osób indywidualnych zostanie walidatorem zazwyczaj wymaga obsługi technicznej oraz stawki 32 ETH, co może stanowić istotną barierę. Dla wielu użytkowników zakup ETH na giełdzie kryptowalut jest prostszą drogą.
Bitunix to jeden z przykładów scentralizowanej giełdy, za pośrednictwem której użytkownicy mogą kupować ETH przy użyciu aktywów takich jak USDT, a w niektórych regionach obsługiwane metody płatności mogą obejmować zakupy kartą w zależności od dostępności. Przed skorzystaniem z giełdy użytkownicy zazwyczaj muszą się zarejestrować i przejść weryfikację KYC, która wspiera praktyki zgodności, takie jak AML i powiązane kontrole. Bitunix informuje również, że stosuje środki bezpieczeństwa platformy, takie jak separacja portfeli gorących i zimnych, kontrola multisignature oraz mechanizmy monitorowania.
6. Najważniejsze kamienie milowe Ethereum (oś czasu)















