اتریوم یک پلتفرم بلاک چین متنباز و غیرمتمرکز است که برای پشتیبانی از برنامههای برنامهپذیر روی زنجیره طراحی شده است. دارایی بومی آن اتر (ETH) است که برای پرداخت کارمزد تراکنش (گس) و در مدل اثبات سهام، برای ایمنسازی شبکه از طریق سهامگذاری استفاده میشود.
در اواخر سال ۲۰۱۳، ویتالیک بوترین پیشنویس وایتپیپر اتریوم را تهیه کرد و بلاکچینی را ترسیم نمود که قرار بود برای توسعهدهندگان انعطافپذیرتر از سیستمهای پیشین باشد. بوترین پس از آشنایی با بیتکوین، مطالب گستردهای درباره تمرکززدایی نوشت و از بنیانگذاران بیتکوین مگزین بود. به مرور زمان، او به این نتیجه رسید که قابلیتهای اسکریپتنویسی بیتکوین برای بسیاری از انواع برنامهها بسیار محدود است. اتریوم برای فراهم کردن بستری عمومیتر ایجاد شد تا توسعهدهندگان بتوانند با استفاده از محیط برنامهنویسی گویاتر، طیف گستردهتری از پروژهها را بسازند.
در ژوئیه ۲۰۱۴، اتریوم یک عرضه عمومی برگزار کرد که حدود ۳۱,۰۰۰ بیتکوین جذب کرد. در ژوئیه ۲۰۱۵، شبکه اصلی اتریوم با انتشار نسخه «فرانتیر» راهاندازی شد. گوین وود، یکی از بنیانگذاران، ایده اتریوم به عنوان یک «رایانه جهانی» را رواج داد و بر تمرکززدایی، برنامهپذیری و اکوسیستمی کاربردمحور تأکید کرد. در طول سالها، حوزههایی مانند دیفای، انافتی، گیمفای و داراییهای دنیای واقعی (RWA) در اکوسیستم اتریوم گسترش یافتهاند.

۱. اتریوم و قراردادهای هوشمند
اگر اتریوم یک «رایانه جهانی» توصیف شود، پس باید قابل برنامهریزی باشد. این تفاوت اصلی میان اتریوم و بیتکوین است. دستاورد کلیدی اتریوم معرفی قراردادهای هوشمند بود، کدی که میتواند روی زنجیره اجرا شود و قوانین پیچیده و تغییرات وضعیت را فراتر از انتقال ساده موجودی مدیریت کند.
ماشین مجازی اتریوم و اجرای روی زنجیره
قراردادهای هوشمند روی ماشین مجازی اتریوم (EVM) اجرا میشوند. میتوانید EVM را به عنوان یک محیط اجرای توزیعشده در نظر بگیرید که در آن هر نود بایتکد قرارداد یکسانی را طبق قوانین یکسان اجرا میکند. توسعهدهندگان معمولاً قراردادها را به زبانهایی مانند سالیدیتی یا وایپر مینویسند، آنها را به بایتکد کامپایل میکنند و سپس روی اتریوم مستقر میکنند، جایی که میتوانند به صورت قطعی در سراسر شبکه اجرا شوند.
این مدل «همه یک کد را اجرا میکنند» همان چیزی است که به اتریوم امکان میدهد بدون اتکا به یک اپراتور مرکزی از برنامهها پشتیبانی کند.
مدل حساب: حسابهای EOA در برابر حسابهای قراردادی
اتریوم دو نوع حساب اصلی دارد:
- EOA (حساب تحت مالکیت خارجی): یک حساب کیف پول استاندارد که توسط کلید خصوصی کنترل میشود. حسابهای EOA میتوانند تراکنش آغاز کنند.
- حساب قراردادی: توسط کد قرارداد هوشمند کنترل میشود. حسابهای قراردادی به خودی خود نمیتوانند تراکنش آغاز کنند، اما میتوانند به فراخوانیها پاسخ دهند و هنگام فعال شدن، منطق را اجرا کنند.
- این ساختار به کاربران نهایی امکان میدهد تعاملات را از طریق حسابهای EOA پیش ببرند در حالی که قراردادها اتوماسیون، قوانین و ترکیبپذیری را مدیریت میکنند.
ERC-20 و استانداردسازی توکن
قراردادهای هوشمند همچنین داراییها را قابل برنامهریزی میکنند. یکی از نقاط عطف مهم، استاندارد توکن ERC-20 بود که یک رابط مشترک برای توکنها تعریف کرد تا بتوان آنها را راحتتر در کیف پولها، صرافیها و پروتکلهای دیفای شناسایی و یکپارچه کرد.
بسیاری از توکنهای پرکاربرد مبتنی بر اتریوم، مانند USDC، لینک و UNI، از استاندارد ERC-20 پیروی میکنند. این استانداردسازی به تسریع تعاملپذیری و ترکیبپذیری در سراسر اکوسیستم کمک کرد.

۲. اثبات سهام اتریوم (PoS)
اتریوم در حال حاضر از اثبات سهام (PoS) به عنوان مکانیزم اجماع خود استفاده میکند. برخلاف اثبات کار (PoW) که در آن ماینرها با استفاده از قدرت محاسباتی رقابت میکنند، PoS متکی بر اعتبارسنجهایی است که برای مشارکت در تولید و اعتبارسنجی بلاک، اتریوم را سهامگذاری میکنند.
اعتبارسنجها و سهامگذاری
در الگوریتم اثبات سهام، اعتبارسنجها با پیشنهاد و تأیید بلوکها به امنیت شبکه کمک میکنند. یک مرجع رایج این است که راهاندازی یک اعتبارسنج کامل مستلزم سهامگذاری ۳۲ اتر است. سهامگذاری انگیزه اقتصادی برای پیروی از قوانین ایجاد میکند، زیرا اعتبارسنجها میتوانند به دلیل رفتار مضر جریمه شوند.
ETH همچنین نقشهای متعددی در طراحی اتریوم ایفا میکند:
- گس: ETH هزینه تراکنشها و اجرای قراردادهای هوشمند را پرداخت میکند.
- امنیت: ETH برای تأمین امنیت شبکه استیک میشود و پاداشهایی به اعتبارسنجها پرداخت میشود.
- PoS همچنین بسیار کممصرفتر از PoW است که یکی از دلایل گذار اتریوم از استخراج محسوب میشود.
از اثبات کار تا اثبات سهام: زنجیره بیکن و مرج
اتریوم با اثبات کار آغاز شد، اما انتقال به اثبات سهام بخشی از نقشه راه بلندمدت بود. زنجیره بیکن در دسامبر ۲۰۲۰ راهاندازی شد تا اثبات سهام را به معماری اتریوم معرفی کند.
در سپتامبر ۲۰۲۲، مرج لایه اجرایی اتریوم را با لایه اجماع اثبات سهام آن ترکیب کرد و فرایند گذار از اثبات کار به اثبات سهام را تکمیل نمود.
EIP-1559 و سوزاندن اتریوم
مکانیزم کارمزد اتریوم با EIP-1559 به طور قابل توجهی تغییر کرد، که کارمزد پایهای را معرفی کرد که سوزانده میشود. در نتیجه، در دورههای فعالیت بالای شبکه، مقدار اتریوم سوزاندهشده میتواند آنقدر زیاد باشد که انتشار خالص برای بازههایی از زمان منفی شود. این یک تفاوت معنادار با مدل سقف عرضه ثابت بیتکوین است.

۳. اکوسیستم اتریوم
اکوسیستم اتریوم از طریق ارتقاهای پروتکلی متعددی تکامل یافته است که عملکرد، امنیت و تجربه توسعهدهنده را بهبود بخشیدهاند. چند موج عمده پذیرش به شکلگیری نحوه استفاده امروزی از شبکه کمک کردهاند.
تابستان دیفای و پس از آن
در سال ۲۰۲۰، «تابستان دیفای» به نقطه عطفی برای اتریوم تبدیل شد و پروتکلهای بزرگی مانند یونیسواپ، آوه، میکردائو و کامپوند فعالیت و نقدینگی قابل توجهی را به خود جذب کردند. در سال ۲۰۲۱، انافتی و گیمفای به موضوعات برجستهای تبدیل شدند و پروژههایی مانند اکسی اینفینیتی روایتهای اولیه بازی برای کسب درآمد را در بازارهای خاصی رواج دادند.
مقیاسپذیری: لایه ۲
با افزایش تقاضا، مقیاسپذیری به یک محور اصلی تبدیل شد. استراتژی مقیاسپذیری اتریوم به طور فزایندهای بر شبکههای لایه ۲، به ویژه رولآپها، تأکید کرده است که هدف آنها کاهش کارمزدها و افزایش توان عملیاتی است در حالی که در نهایت تسویه نهایی به اتریوم بازمیگردد. اکوسیستمهای شناختهشده لایه ۲ شامل آربیتروم، بیس و استارکنت هستند.
به طور جداگانه، بسیاری از شبکههای جدیدتر و زنجیرههای مختص برنامه اغلب سازگاری با EVM را انتخاب میکنند، یا محیطهای اجرایی به سبک EVM اضافه میکنند تا از ابزارهای اتریوم، آشنایی توسعهدهندگان و مسیرهای نقدینگی بهره ببرند.

۴. بنیاد اتریوم
در طول سالها، بنیاد اتریوم (EF) نقش مهمی در تأمین مالی تحقیقات، حمایت از توسعه اکوسیستم و کمک به سازماندهی نقشههای راه بلندمدت پروتکل ایفا کرده است. حاکمیت اتریوم همچنان عمدتاً جامعهمحور است و از طریق فرآیند پیشنهاد بهبود اتریوم (EIP)، پیادهسازیهای کلاینت و هماهنگی جامعه انجام میشود، اما بنیاد اتریوم از نظر تاریخی در سرپرستی، کمکهای مالی و جهتدهی تحقیقات تأثیرگذار بوده است.
در ابتدا، بسیاری از پروژههای بزرگ در اکوسیستم اتریوم ترکیبی از تأمین مالی، راهنمایی یا حمایت جامعه را دریافت کردند که به رشد آنها کمک کرد. اگرچه بنیاد اتریوم در مقاطعی با انتقادهایی نیز مواجه شده است، اما همچنان نهادی بزرگ در چشمانداز فنی و اکوسیستمی اتریوم به شمار میرود.
۵.نحوه دریافت اتریوم
در عصر اثبات سهام، انتشار جدید اتریوم عمدتاً به اعتبارسنجهایی تعلق میگیرد که در اجماع مشارکت میکنند. برای افراد، تبدیل شدن به اعتبارسنج معمولاً به عملیات فنی و سپرده ۳۲ اتریومی نیاز دارد که میتواند مانع قابل توجهی باشد. برای بسیاری از کاربران، خرید اتریوم از طریق یک صرافی ارز دیجیتال مسیر سادهتری است.
بیتیونیکس یکی از نمونههای صرافی متمرکز است که کاربران میتوانند از طریق آن اتریوم را با داراییهایی مانند USDT خریداری کنند و در برخی مناطق، روشهای پرداخت پشتیبانیشده ممکن است بسته به موجود بودن شامل خرید با کارت نیز باشد. پیش از استفاده از صرافی، کاربران معمولا باید ثبتنام کرده و احراز هویت را تکمیل کنند که از رویههای انطباق مانند مبارزه با پولشویی و کنترلهای مرتبط پشتیبانی میکند. بیتیونیکس همچنین اعلام میکند که اقدامات امنیتی پلتفرم مانند تفکیک کیف پول سرد و گرم، کنترلهای چندامضایی و سازوکارهای نظارتی را اعمال میکند.
۶. نقاط عطف مهم اتریوم (خط زمانی)















